Waarde die je niet kunt patenteren

Het ontstaat in de hele zorgketen, en wordt mogelijk gemaakt, en in stand gehouden, door het systeem waarin we opereren. Een systeem waarin efficiëntie en winst vaak belangrijker lijken dan duurzaamheid en rechtvaardigheid.

Gelukkig zijn er steeds meer organisaties die dat anders willen. Samen met onze inleverlocaties, zorgorganisaties, scholen in de zorg én nieuwe partners die nu aansluiten, werken we aan een concreet alternatief: overgebleven medische hulpmiddelen – zoals katheters, stomamateriaal en incontinentieproducten – worden ingezameld, gecontroleerd en teruggebracht in de zorg. Niet naar de prullenbak, maar naar mensen en organisaties die ze hard nodig hebben.

Maar makkelijk is dat niet.

In een kapitalistisch tijdperk is geld vaak de enige maatstaf. Zodra iets winstgevend is, staan de marketingcampagnes klaar. Maar zodra iets géén geld oplevert, is er ineens geen budget. Geen interesse. Geen urgentie.

En dat terwijl zorg ooit met een totaal ander uitgangspunt begon.

Neem Jonas Salk, de Amerikaanse viroloog die in de jaren vijftig het eerste werkende poliovaccin ontwikkelde. Zijn uitvinding betekende een wereldwijde doorbraak. Toen hem werd gevraagd of hij het vaccin zou laten patenteren, antwoordde hij:

“There is no patent. Could you patent the sun?”

Voor Salk was het vaccin een geschenk aan de mensheid. Niet bedoeld om aan te verdienen, maar om te delen. Voor rijk én arm. Zonder patent, zonder winst, zonder commercieel verdienmodel. Dat is pas waarde! 

En misschien is het tijd dat we onze definitie van waarde opnieuw vormgeven.
Niet alleen kijken naar rendement, maar naar wat iets werkelijk bijdraagt aan het leven, aan anderen, aan de samenleving, aan de wereld. Want biodiversiteit, een gezonde bodem, toegang tot zorg, eerlijke verdeling van middelen en schone lucht zijn geen luxe. Ze zijn onze bestaansrecht.

Daarom zijn we nu onder meer in gesprek met de gemeente Den Haag om aan te sluiten bij de Zorginnovatie Hub. Dat is een plek in Den Haag waar zorg, onderwijs, technologie en gemeente samenkomen om vernieuwende zorgoplossingen te ontwikkelen en testen. Wij sluiten hierbij aan met ons Hulpmiddelen Heruitgifteproject, waarmee we de ongebruikte en overgebleven medische hulpmiddelenen beschikbaar stellen aan mensen die door armoede nieuwe niet kunnen betalen.

En onlangs meldde zich een leverancier die wil bijdragen aan dit project, ook al levert het hem nauwelijks iets op. Gewoon, omdat het goed is. Omdat het nodig is.

Zorg mag dan begonnen zijn met zorgzaamheid – het is tijd dat we er ook weer naar gaan handelen.